पिकांमध्ये अळी, खोडकिडा, पाने खाणाऱ्या अळ्या किंवा फळ पोखरणाऱ्या अळ्यांचा प्रादुर्भाव वाढला की शेतकऱ्यांसमोर योग्य कीटकनाशक निवडण्याचे मोठे आव्हान असते. Yagego आणि Tuventa या नावांचा वापर अळी नियंत्रणाच्या संदर्भात केला जात आहे, मात्र दोन्ही उत्पादनांबाबत उपलब्ध माहिती एकसारखी स्पष्टपणे पडताळता येत नाही.
विशेषतः “5 मिनिटांत सर्व अळ्यांचा नायनाट” हा दावा अतिशयोक्तीपूर्ण ठरू शकतो. Tuventa बाबत उपलब्ध उत्पादन माहितीनुसार त्यातील Chlorantraniliprole हे सक्रिय घटक अळीची खाण्याची क्रिया वेगाने थांबवण्यास मदत करते; मात्र प्रत्येक अळी पाच मिनिटांत मरते, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढता येत नाही.
Tuventa Insecticide मध्ये काय आहे?
Tuventa हे FMC चे कीटकनाशक असून त्यामध्ये Chlorantraniliprole हे सक्रिय घटक आहे. भारतासाठी उपलब्ध उत्पादन माहितीनुसार त्याची 47.85 टक्के SC formulation आहे. हे मुख्यतः अळीवर्गीय कीटकांच्या नियंत्रणासाठी वापरले जाते.
Chlorantraniliprole हे कीटकांच्या शरीरातील ryanodine receptors वर परिणाम करणाऱ्या IRAC Group 28 मधील सक्रिय घटक आहे. यामुळे अळीच्या स्नायूंच्या कार्यावर परिणाम होतो आणि कीटकाची खाण्याची क्रिया वेगाने कमी किंवा बंद होऊ शकते. त्यामुळे पिकाचे पुढील नुकसान कमी करण्याच्या दृष्टीने त्याचा उपयोग होतो.
Tuventa चा वापर कोणत्या पिकावर आणि कोणत्या किडीसाठी करायचा हे उत्पादनाच्या मंजूर लेबल आणि पीकनिहाय शिफारशीवर अवलंबून असते. त्यामुळे केवळ अळी दिसली म्हणून कोणत्याही पिकावर एकच मात्रा वापरणे योग्य ठरत नाही.
कोणत्या प्रकारच्या अळ्यांवर Tuventa उपयोगी ठरू शकते?
Tuventa ची उपलब्ध माहिती तांदूळ, मका, ऊस, सोयाबीन आणि इतर काही पिकांमधील विविध अळीवर्गीय किडींशी संबंधित आहे. यामध्ये स्टेम बोरर, लीफ फोल्डर, फॉल आर्मीवर्म आणि काही फळ व शेंगा पोखरणाऱ्या अळ्यांचा समावेश होतो. मात्र प्रत्येक पिकातील प्रत्येक अळीवर समान परिणाम होईल असे मानणे चुकीचे आहे.
अळीचा प्रादुर्भाव सुरुवातीच्या अवस्थेत ओळखून योग्य वेळी नियंत्रण केल्यास पिकाचे नुकसान कमी करण्याची शक्यता वाढते. विशेषतः पिकाच्या आत लपून राहणाऱ्या किंवा खोड, पाने, शेंगा आणि फळांमध्ये नुकसान करणाऱ्या किडींसाठी योग्य निदान महत्त्वाचे असते.
“5 मिनिटांत नायनाट” या दाव्याचा नेमका अर्थ काय?
Tuventa बाबत उपलब्ध माहितीत कीटकाची feeding cessation म्हणजेच खाण्याची क्रिया सात मिनिटांच्या आत थांबण्याचा दावा आढळतो. याचा अर्थ अळी सात मिनिटांत मरते असा होत नाही. खाणे थांबणे आणि कीटकाचा पूर्ण मृत्यू या दोन वेगळ्या प्रक्रिया आहेत.
म्हणूनच “5 मिनिटांत सर्व अळ्यांचा नायनाट” असे शब्दशः समजणे शेतकऱ्यांसाठी योग्य ठरणार नाही. कीटकनाशकाचा परिणाम अळीची जात, तिची अवस्था, प्रादुर्भावाची तीव्रता, फवारणीची गुणवत्ता, हवामान आणि उत्पादनाच्या मंजूर वापर पद्धतीवर अवलंबून बदलू शकतो.
Yagego आणि Tuventa बद्दल शेतकऱ्यांनी काय लक्षात ठेवावे?
Yagego या नावाच्या कीटकनाशकाची विश्वसनीय, स्पष्ट आणि सध्याच्या भारतीय कृषी वापराशी संबंधित उत्पादन माहिती उपलब्ध शोधातून पुरेशी पडताळता आली नाही. त्यामुळे त्यातील सक्रिय घटक, formulation, पिकांची मंजूर यादी किंवा अळीवरील निश्चित परिणाम याबाबत अंदाज लावणे योग्य ठरणार नाही.
दुसरीकडे Tuventa ची उत्पादन ओळख आणि Chlorantraniliprole आधारित formulation याबाबत स्पष्ट माहिती उपलब्ध आहे. त्यामुळे दोन उत्पादनांना “सर्वात पॉवरफुल” अशी समान श्रेणी देण्यापूर्वी त्यांच्या लेबलवरील सक्रिय घटक, पीक, लक्ष्य कीड आणि मंजूर वापर तपासणे आवश्यक आहे.
फवारणीपूर्वी खालील बाबी विशेष महत्त्वाच्या आहेत:
- बाटलीवरील अधिकृत लेबलवरील पीक आणि लक्ष्य किडीची नोंद तपासा.
- सक्रिय घटक आणि formulation पाहिल्याशिवाय केवळ ब्रँडच्या नावावर कीटकनाशक निवडू नका.
- दिलेल्या पिकासाठी आणि किडीसाठी नमूद केलेलीच मात्रा व फवारणीची पद्धत वापरा.
- सुरक्षा साधने वापरून फवारणी करा आणि उत्पादनाच्या लेबलवरील सुरक्षा सूचना पाळा.
एकाच कीटकनाशकावर सतत अवलंबून राहणे टाळा
अळीवर्गीय किडींच्या नियंत्रणात केवळ एकाच रसायनाचा वारंवार वापर करणे दीर्घकाळासाठी योग्य व्यवस्थापन पद्धत मानली जात नाही. कीटकनाशकांच्या वेगवेगळ्या कृती पद्धतींचा योग्य नियोजनाने वापर करणे आणि एकात्मिक कीड व्यवस्थापनाचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे.
पिकाची नियमित पाहणी केल्यास सुरुवातीच्या अवस्थेत अळी किंवा तिचे नुकसान ओळखता येते. त्यानंतर पीक, किडीची अचूक ओळख आणि प्रादुर्भावाची अवस्था पाहून योग्य नियंत्रण पद्धत निवडता येते. गरज नसताना फवारणी करण्याऐवजी प्रत्यक्ष प्रादुर्भावाच्या परिस्थितीनुसार निर्णय घेणे अधिक योग्य ठरते.
शेवटी काय निष्कर्ष निघतो?
Yagego आणि Tuventa यांना “5 मिनिटांत सर्व अळ्यांचा नायनाट करणारी सर्वात पॉवरफुल दोन इल्लीनाशके” असे सरसकट सांगणे उपलब्ध पडताळलेल्या माहितीनुसार योग्य ठरणार नाही. Tuventa हे Chlorantraniliprole 47.85% SC आधारित कीटकनाशक असून अळीवर्गीय किडींच्या नियंत्रणासाठी त्याची स्पष्ट उत्पादन माहिती उपलब्ध आहे. त्याचा परिणाम अळीची feeding activity वेगाने थांबवण्याशी संबंधित आहे, पण याचा अर्थ प्रत्येक अळी काही मिनिटांत मरते असा नाही.
Yagego बाबत पुरेशी विश्वसनीय उत्पादन माहिती पडताळता न आल्यामुळे त्याची रासायनिक रचना किंवा परिणामकारकता सांगणे टाळणेच योग्य आहे. शेतकऱ्यांनी कोणतेही कीटकनाशक निवडताना जाहिरातीतील “पॉवरफुल” किंवा “5 मिनिटांत नायनाट” अशा दाव्यांपेक्षा उत्पादनाचे अधिकृत लेबल, सक्रिय घटक, संबंधित पीक आणि लक्ष्य कीड यांना प्राधान्य द्यावे. योग्य किडीची ओळख आणि योग्य वेळी केलेले शास्त्रीय नियंत्रण हेच प्रभावी अळी व्यवस्थापनाचे सर्वात महत्त्वाचे आधार आहेत.
